Mısır Mitolojisinde Gözler

Eski Mısır medeniyeti, insanlık tarihinin en eski kültürlerindendir. Eski Mısırlılar, sanat, tıp ve keşiflerin mitolojik öyküler olarak belgelemeleriyle bilinirler. Antik Mısır sembolizminde gözlere sıklıkla rastlanır. Ancak Horus’un Gözü ve Ra’nın Gözü yalnızca sembolden ibaret değildir. Antik Mısır mitolojisinde bu semboller adeta koruyucu gibidirler. Bunlar yalnızca süsleyici hiyeroglifler değil aynı zamanda şifa, ilahi güç, koruma ve ebedi yaşam gibi derin anlamlar da taşırlar. Horus’un Gözü uyum ve sağlığı geri getirmek için kullanılırken, Ra’nın Gözü ilahi otorite ve adaleti simgeler.

Horus’un Gözü (Udjat)

Horus’un Gözü Antik Mısır tasvirlerinde “Ay Gözü” olarak da karşımıza çıkar. Gök tanrısı Horus’un sol gözüne verilen addır. Horus’un Gözü, şifa, koruma, sağlık, iyi şans, fedakarlık ve iyileştirici nitelikleri temsil etmesiyle bilinir ve eski Mısır sembolleri arasında en çok üne sahip olanıdır. Horus, yeraltı dünyasının hakimi olan babası Osiris’i hayata döndürmek için ona sol gözünü verir, bunu yapar yapmaz Osiris çok daha güçlü bir hale gelir; konuşma, görme ve yürüme yeteneklerini yeniden kazanır. Horus’un gözü bu sebeple cenaze sunularını ve tapınak ritüellerini de temsil eder.

Horus’un Gözü o dönemde oldukça ünlü ve güçlüydü, şifalı güçlere sahipti ve tıbbi bir araç olarak kullanılıyordu. Benzersiz işaretlere sahip stilize bir göz olan Horus’un Gözü, koruyucu bir büyüye sahipti ve antik Mısır sanatında önemli bir yer tutuyordu. Eski Mısır Krallığı döneminden (MÖ 2686 – MÖ 2181) Roma dönemine (MÖ 30 – MS 641) kadar yaygın olarak kullanılan bir motiftir ve antik mezarlarda, tabutlarda, muskalarda ve tekne pruvalarında görülür. 

Ra’nın Gözü (Wedjat)

Ra’nın gözü Antik Mısır’da “Güneş Gözü” olarak da tasvir edilir. Güneş tanrısı Ra’nın yakıcı enerjisini yansıtır. Horus’un yumuşak ve iyileştirici doğasının aksine, Ra’nın Gözü adaletin kendisidir. Bu göz yalnızca korumaz; yargılar da. Antik Mısır Mitolojisi’nde Ra’nın Gözü ile ilgili efsanelerden birinde Ra, kayıp çocuklarını bulmak için sağ gözünü gönderir ve bu göz onları bulup Ra ile yeniden buluşturur. Sağ gözünün yokluğunda Ra, bu gözün yerine yeni bir göz çıkarır. İlk gözü tekrar ortaya çıktığında, göz ihanete uğramış ve üzülmüş hisseder. İlk göz çocuklarla birlikte geri döndüğünde, diğer tanrılar tarafından bir silah olarak kullanılır. Güneş tanrısı Ra, gündüzleri teknesiyle gökyüzünde yelken açar, geceleri zayıf ve savunmasızken yeraltı dünyasına gider.Bir diğer efsaneye göre ise Ra’nın kızı gözü emir ve yasalara karşı gelen insanları cezalandırmak için kullanır. Ancak diğer tanrılar gözün insanlığın sonunu getireceğinden korktukları için gözü yakalayıp sakinleştirdikten sonra Ra’ya geri getirirlerdi.

Ra’nın Gözü kraliyet gücünü ve otoritesini, yenilenmeyi ve barışı temsil eder. Ra’nın gözü, güneşin yıkıcı gücüyle ilişkilendirilir, ancak Mısırlılar onu binaları ve kendilerini korumak için de kullanırlardı.

ReFaey K, Quinones GC, Clifton W, Tripathi S, Quiñones-Hinojosa A. The Eye of Horus: The Connection Between Art, Medicine, and Mythology in Ancient Egypt. Cureus. 2019 May 23;11(5):e4731. doi: 10.7759/cureus.4731. PMID: 31355090; PMCID: PMC6649877. 

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6649877/

https://www.egypttoursportal.com/en-ae/eye-of-horus-and-eye-of-ra/