Çocuklar Neden Aynı Kitapları Tekrar Tekrar Okumak İster?

Bir çocuk, elinde sürekli aynı kitapla geldiğinde yetişkinler olarak çoğu zaman aynı tepkiyi verir, “Bunu zaten okuduk.” deriz. Fakat çocuk için bu bir ihtiyaçtır; güven ihtiyacı. Çocuklar aynı kitapları tekrar tekrar okumak ister çünkü tekrar, onların dünyasında güven ve kontrol demektir.

Çocukların iç dünyası, özellikle erken yaşlarda, oldukça değişken ve belirsizdir. Gün içinde yaşanan  ufak ayrılıklar, deneyimler ve duyguların her biri çocuklar için yoğun uyarıcılar olabilir.
Aynı kitabı tekrar okumak ise bu karmaşanın içinde çocuğun güvenli limanıdır. Hikâyenin başını, akışını ve nasıl bittiğini bilmek; çocuğa her şeyin sürekli karmaşık olmadığına ve bazı şeylerin aynı kaldığına dair güven verir. Bu güven ise çocuğun sinir sistemini sakinleştirir. Çocuk kitabın ne zaman ürkütücü, ne zaman heyecanlı ve ne zaman rahatlatıcı olacağını hatta ne zaman ve nasıl biteceğini bilir. Kontrol duygusu tam da burada doğar.

Yetişkinler bir duyguyu konuşarak işlerken, çocuklar çoğu zaman hikâyeler ve oyun aracılığıyla işler. Bir kitapta geçen cesaret, yalnızlık, kavuşma gibi temalar çocuğun kendi yaşantısındaki duygular ve deneyimler ile örtüşebilir.

Kitap ilk kez okunduğunda çocuk yalnızca hikâyeyi dinler, bu yeni bir şeydir.
İkinci okumada bazı kısımların üzerinde daha çok durur.
Üçüncü okumada sorular sorar.
Dördüncüye okunduğunda ise karakterin yerine kendisini koyabilir.

Bu tekrarlar, kitabın yaşattığı duygunun parça parça sindirilmesidir aslında.

Aynı kitabı tekrar tekrar okumak sadece duygusal değil, bilişsel bir ihtiyaçtır da. Çünkü tekrar yoluyla öğreniriz ve bir kitabın tekrar tekrar okunması da çocukların kelime haznelerini genişletmeye, cümle yapılarını tanımaya ve bir akışı takip etme becerisini desteklemeye yardımcı olur. Çocukların zaman içinde bir kitabı “ezberlemiş” gibi görünmeleri aslında aktif bir öğrenme sürecinde olduklarını gösterir.

Bazı çocuklar belirli zamanlarda aynı kitabı isteyebilir. Örneğin uyku öncesi, ayrışma anlarında ya da zor dönemlerde aynı kitabı okumak isteyebilirler. Çünkü kitap, çocuk için bir geçiş nesnesi işlevi görür. Bu durumda kitap ne tamamıyla dış dünyaya aittir ne de çocuğun iç dünyasına. Bu iki alan arasında güvenli bir köprü görevi görür. Bu yüzden de çocuklar özellikle zor dönemlerde, yeni bir hikâye yerine bildiği, güvendiği hikâyeye sarılır.

Bu tekrarlar çocuğun kendi iç ritmini bulma çabasıdır. Yetişkinler olarak biz de bazen sevdiğimiz aynı filmi ya da bir dizinin sevdiğimiz bölümünü tekrar tekrar izlemek isteriz çünkü biliriz ki bizi iyi ve güvende hissettirecek, buna ihtiyacımız olduğunu hissederiz. Bu aynı çocuklardaki gibi bizim de aşina olduğumuz bir histir. Bazen hepimiz için en iyileştirici şey bildiğimiz bir öyküyü bir defa daha, sabırla okumaktır.

Psikolog Doğa ATABEYOĞLU

Kaynakça;

  Altay, Armağan. “Masalların Büyüsü: Masalların İşlenişi, Önemi ve Psikanalitik Anlamları”. Milli Folklor, c. 16, sy. 128, 2020, ss. 278-9.

https://www.todaysparent.com/toddler/toddler-behaviour/why-toddlers-want-to-read-the-same-book/