MARTENİÇKA NEDİR?

Marteniçka ya da diğer isimleriyle Martipi veya Martenitsa, Balkan ve Trakya coğrafyasında 1 Mart’tan itibaren Mart ayı boyunca bileklere takılan bilekliklere ve süslemelere verilen isimdir.
Marteniçka eski bir Bulgar geleneği olarak bilinse de tüm Balkan coğrafyasında ve Türkiye’de de Trakya bölgesinde her sene kutlanan bir bahar ritüelidir.

Marteniçkanın ortaya çıkışı farklı rivayetlere dayanır.
İlk rivayet Nuh Tufanı’na kadar dayanmaktadır. Kara parçası gördüğünü haber veren güvercin ağzında beyaz bir ip parçası taşımaktadır. Fakat yolda yaralanır ve ipe kan damlar. Beyaz-kırmızı renk birleşimi buradan gelir.

Oldukça benzer olan diğer hikaye ise şudur:
Bir kırlangıç Bulgarlar arasında habercilik yaptığı sırada verimli bir toprak bulduğunu haber verirken yolda yaralanır. Mesajın üzerine kanı damlar. Mesajı açan kişi de bu kırmızı-beyaz nesneyi kutsal bulup koluna takar. Sonra gelenekselleşir, hikayeye uygun benzer bir nesne yani Marteniçkaları takılmaya başlanır.

Başka bir rivayet ise Baba Marta’dır. Bulgarlar 1 Mart’tan itibaren Baba Marta (Marta Nine) günlerinin başladığına inanırlar. Baba Marta – Marta Nine, günümüze kadar korunmuş en saygın geleneklerden biridir. Bu takılar, meyve ağaçlarına, evlere takılır. Bu şekilde yeni başlayan tarım yılının da bereketli ve verimli olması için dilekler tutulur.

Doğa takvimine göre Şubat ayının sonunda leyleklerin göç için yola çıktığı bilinir, Leyleklerin göç için yola çıkması da baharın gelişinin bi göstergesi kabul edilir bir diğer görüşe göre mart ayında esen rüzgarın kötü esmerliği kişinin üzerinde kalmasın diye yani, mart karasını atmasın diye Mart ayında kırmızı ve beyaz iplerle hazırlanmış bu bileklikler ve süsler iyilik, sağlık, bereket dilekleriyle bileklere bağlanıp ve Mart ayı boyunca bileklerde kalır.

Mart ayında senenin ilk leyleği görüldüğü zaman bileklerden çıkarılıp meyve veren bir ağaca bağlanır. Mart ayında marteniçka takılırken leylek görülürse dilenen dileklerin gerçekleşeceğine inanılır.

Ayrıca, Marteniçkalarda kullanılan beyaz renk uzun ömrü, kırmızı renk ise sağlık ve gücü temsil eder.

KAYNAK:

YENİCAĞ GAZETESİ