TURGUT ZAİM – HALI DOKUYANLAR

Eserlerinde Anadolu yaşamının izlerini taşıyan Turgut Zaim, döneminin batılı anlayışı benimsemesinin aksine bundan kaçınarak özüne dönük bir sanat eğilimiyle folklorik unsurlara sanatında yer vermiş bir ressamdır. Aynı zamanda Anadolu insanının yaşayışı, kültürel değerlerini ve yerel motifleri resmedişiyle adeta bir tarih belgeciliği gerçekleştirmiş, onun eşsiz eserleriyle birlikte dönemin geleneksel biçimi günümüze taşınmıştır.

Birçok tablosunda olduğu gibi “Halı Dokuyanlar” tablosunda da mekân köy olarak seçilmiş ve köyde yaşayan bu insanların günlük işlerinden birisi olan halı dokuma tablonun konusunu oluşturmuştur. Tabloda halıyı dokuyan iki Yörük kadını bulunmaktadır. Bu kadın figürler ressamın tüm eserlerinde tek tip olmakla birlikte kaybettiği eşinin portresi olduğu söylenmektedir.[1]

Kadın figürlerin arkasında iki çocuk yer alır. Ressam çoğu tablosunda kadınların yanında resmettiği çocuklarla onların annelik rollerine göndermelerde bulunmaktadır.

Turgut Zaim’in kadın ve çocuk figürlerine çokça rastladığımız tablolarında birde köy yaşantısında olmazsa olmaz olan keçi, sıpa, kedi ve koyun gibi birçok hayvanda insanlarla iç içe oluşlarıyla dikkat çekmektedir. Bu tablosunda da halı dokuyan kadın figürün kucağında kedi figürü yerini almıştır.

Ressamın tablolarında bir diğer dikkat çeken unsur ise Anadolu insanının gündelik hayatta kullandıkları geleneksel kıyafetleridir. Kadın kıyafetlerinde yeşil, mor, sarı gibi sıcak tonlar tercih edilmiştir. Kadınların başlarında ve boyunlarında ise gümüş paralar ve boncuk kolyeler göze çarpmaktadır.

“Kendine öz mimarisi, süsleme sanatı, resim sanatı, sosyal yaşantısı olan bir toplumun sanatçısı da çevresinin bir ürünüdür. Toplumdan alır ve topluma verir. Yapılagelmiş ve gelmekte olan yabancı ekolleri benimseyerek taklit eserler vereni tasvibe imkân yoktur. Sanatçı, başkasını taklit ettiği sürece, yalnızca onun arkasında sürünen silik bir gölgeden başka bir şey değildir…”[2] diyen sanatçı kendisine özgü üslubuyla, seçtiği konular ve bu konuları işleyiş biçimiyle, halka dönük bir sanat çizgisiyle en doğalı ve gerçekçi yaşamı ve bunun güzelliklerini ustalıkla resmetmesiyle önemli ressamlar arasında yerini almış, eserleriyle adından çokça söz ettirmiştir. 

Kaynaklar:

[1] GİRGİN, Figen (2009). Cumhuriyet Sonrası Türk Resim Sanatı’nda Yöresel Motifler,(Yüksek Lisans Tezi), Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı, Edirne, s.103.

[2] TANSUĞ, Sezer (1976). Beş Gerçekçi Türk Ressamı: Turgut Zaim-Nuri İyem-Cihat Burak-Neşat Günal-Nedim Günsur, İstanbul: Gelişim Yayınları, s.20.

Fotoğraflar: leblebitozu