OSMAN HAMDİ BEY – KAPLUMBAĞA TERBİYECİSİ

Osman Hamdi Bey tarafından 1906 ve 1907 yılında (iki ayrı versiyonu) resmedilen “Kaplumbağa Terbiyecisi” nde, tablonun birinci versiyonunun merkezinde bulunan beş kaplumbağa ve bu kaplumbağaların eğiticisi olarak kırmızı giysiler içerisinde Osman Hamdi Bey’in kendisini görmekteyiz. Osman Hamdi Bey bu resminde olduğu gibi diğer resimlerinde de kendisini figür olarak kullanmayı tercih etmiştir.

Mekan olarak Bursa Yeşil Cami’nin üst katını seçen Osman Hamdi Bey’in, iki eliyle tuttuğu bir ney ve sırtında nakkare veya kudüm adında bir davul asılıdır. Yavaşlıkları ile nam salan kaplumbağaları eğitmede bir araç olarak bu müzik aletlerini kullanan Osman Hamdi Bey aslında simgesel bir anlatımla kaplumbağaların yavaşlığı üzerinden Osmanlı toplumundaki Batılılaşma karşıtlığını anlatmaktadır. Modernleşmenin yolunun ise sanattan geçtiğini ince bir anlatım ile işlemiştir şeklinde yorumlanmaktadır.[1] Bu yorum Kaplumbağa Terbiyecisi tablosunun ne anlattığı üzerine yapılan yorumlardan en yaygın olanıdır.

Tabloda Osmanlı’nın kültürel miraslarından biri olan çini sanatıyla süslenmiş duvarlar ve daha aydınlık ve modern yarınlara açılacağı ümit edilen bir kemerli pencere[2] bulunmaktadır. Kemerin üst tarafında bulunan alınlıkta ise “Şifa’al-kulûp lika’al Mahbub” yani “Kalplerin şifası, sevgiliyle (Hz. Muhammed) buluşmaktır” yazısı yer alır.

Osman Hamdi Bey, Kaplumbağa Terbiyecisi tablosunu Tour du Monde isimli bir derginin 1869 tarihli sayısında gördüğü bir gravürden etkilenerek resmetmiştir. Bu dergide Osman Hamdi Bey’in tablosu yayınlanmıştır. İşte Osman Hamdi Bey’in ünlü tablosuna esin kaynağı olan o gravürün görseli…

Osman Hamdi Bey’in 1906 yılında yapmış olduğu bu tabloyu daha yakından görmek isteyenler İstanbul Pera Müzesi’ni ziyaret edebilirler.

Kaynaklar:

[1]-2 ÖZÇELİK Nuri, “Osman Hamdi Bey’in Portrelerinde Anlam”, Tarih ve Gelecek Dergisi, 6/2 (Haziran 2020), s. (449-458)

Fotoğraflar: tr.wikipedia.org