Travmatik Deneyimlerle Baş Etmek Mümkün Mü? 

Ruhsal sağlığınız en az fiziksel sağlığınız kadar kıymetlidir. Ancak ruhsal sağlığınızı korumak gündelik yaşamınızda karşılaşmış olduğunuz sıkıntılar sebebiyle zaman zaman zorlaşabilmektedir. Bu sıkıntıların başında gündelik yaşamınızda baş etmekte zorlandığınız travmatik deneyimler yer alır.

Sevdiğiniz birinin kaybı, terk edilmek, maddi-manevi kayıplar gibi daha pek çok durumu, travmatik deneyim olarak değerlendirebilirsiniz. Bu tür durumlara karşı gösterilecek davranış ve tutumlar kişiden kişiye değişkenlik gösterebilmektedir. Bazı kişiler olayları reddetme ve olayları hiç yaşanmamış sayma eğilimindedir. Bazıları ise yaşamış oldukları deneyimlere şiddetli tepkiler vererek travmalara olan davranış ve tutum süreçlerini gösterirler.

Ruhsal Travmaların Belirtileri Nedir ?

Ruhsal travmalara maruz kalan bireyler gündelik yaşamlarında sürdürmüş oldukları faaliyetleri devam ettirme konusunda zorluk yaşayabilirler. Örneğin; iş ve okul, aile veya sosyal çevreye uyum sağlamakta yaşanacak zorluklar gibi.

Travmatik deneyim yaşayan kişilerde; yoğun anksiyete, kaygı, korku, endişe gibi duygusal belirtiler ortaya çıkarken uyku düzeninde bozukluklar, yemek yeme düzeninde farklılıklarla da karşılaşılabilir. Travmatik deneyim yaşayan kişilerin buna eşdeğer olarak kalp çarpıntısı, baş dönmesi, göğüs sıkışması, mide bulantısı ve baygınlık gibi fiziksel belirtilerinde ortaya çıktığı gözlenmektedir.

Ayrıca bağımlılık türleri olarak sıralanan, alkol, tütün ve madde bağımlılıklarında da travmatik deneyim sonrasında kullanma sıklıklarına bağlı olarak farklılıklar saptanabilmekte bu gibi bağımlılık türlerini de travmatik deneyim belirtileri olarak ele alabiliriz.

Çocukluk Çağı Ruhsal Travmalar Nelerdir?

Travmatik olaylar çocuğun gelişimsel sürecini etkilediği gibi çocukluk dönemi travmatik deneyimler yetişkinlik sürecinde de kişinin ruhsal duygu durumunu etkileyebilmektedir.

Çocukluk travmasına yol açan durumların bir kısmını şu şekilde sıralayabiliriz:

• Çocuğun, birincil derecedeki yakınlarından, sosyal çevresinden veya okulundaki bireylerden devamlı olarak duygusal istismara maruz kalmış olması
• Çocuğun, birincil derece yakınlarından veya sosyal çevresinde bulunan kişilerden fiziksel şiddet görmesi
• Çocukluk dönemlerinde her türlü meydana gelebilecek cinsel istismar öyküleri
• Çocuğun, kayıp veya yas sürecine yakından tanık olması
• Çocuğun, çocukluk hastalık türlerine, havale, yüksek ateş, astım, alerjik reaksiyonlar ve çocukluk çağı kanseri olarak nitelendirebileceğimiz sürece tanık olması veya deneyimlemesi
• Çocuğun, doğal afetlere, savaşa, göçe vs. tanık veya kendisinin deneyimlemiş olması
• Çocuğun, bakım veren birincil kişi veya kişiler tarafından terk edilmesi

Ruhsal Travmaların Tedavi Yönetimleri Nelerdir? 

“Ruhsal travmalar nasıl iyileşir?” sorusuna yanıt ararken uygun tedavi süreçlerine yönlendirmelerin yapılıyor olması etik ilkeler kapsamında oldukça önemli bir yere sahiptir.

Öncelikle danışanın, yaşamış olduğu travmatik deneyimler neticesinde gündelik yaşam becerilerini ne denli olumsuz etkilerin yol açtığının bilincinde olması gerekmektedir.

Bahsedilen bu sürece ulaşabilmek için bireyin yakın çevresinin rolünün yadsınamaz bir gerçeklik payı vardır. Yakın çevrenin de desteğiyle psikolojik danışmanlık için bir uzmana başvurulmalıdır.

Uygulanacak psikoterapi yöntemleri eşliğinde psikoloğun uygun görmesi noktasında psikiyatriye yönlendirilmelerde bulunulduğu durumda gerekli  farmakolojik müdahalelerin yapılması ön görülür.

Tedaviye Bir Diğer Perspektiften Destek Sağlanması İçin Olumlu Baş Etme Yöntemlerini de Şu Şekilde Sıralayabiliriz :

• Aktif Olun
• Farkındalık Egzersizleri Yapın
• Keyif Aldığınız – Size İyi Gelebileceğini Düşündüğünüz Şeyleri Yapın
• Sağlıklı ve Dengeli Beslenin
• Uyku Deneyiminizi Düzenleyin
• Kendinize ve Yoğunluklarınıza Mola Verin
• Yoga Gibi Egzersizleri Deneyimleyin
• Alkol ve Sigara Tüketiminizi Kontrol Altında Tutun
• Kendinize Karşı Nazik Olun
• Destek Alın

Travmatik Deneyimlerle Baş Etmek Mümkün Mü? 

“Travmatik deneyimlerle baş etmek mümkün mü?” Sorusuna pek çok kişi yanıt aramakta ve hangi yöntemlerin işe yarayacağı konusunu merak etmektedir. Travma sonrası stres bozukluğu gibi durumlar yaşayan danışanların en büyük destekçileri birincil derecede bulunan yakınlarıdır. Aile ve sosyal çevre bireye ne denli anlayışlı bir tutum sergilerse iyileşme ve baş etme süreçleri de bir o kadar hızlanır. Ailenin ve sosyal çevrenin de desteğiyle, birey mutlaka bir psikolojik danışmanlığa yönlendirilmelidir.

Aynı zamanda ruhsal travmayla baş etmek için yakınlarınız ile kaliteli zaman geçirmeye çalışmak, keyif aldığınız etkinliklerde bulunmak ve yeni hobiler edinmek de baş etme adına oldukça olumlu sonuçlar sunabilmektedir.

Amerikan Psikiyatri Birliği  ”Artık büyüme sürecinde duygusal olarak ihmal edilme, kişinin toplum içinde utanma yaşadığı veya benlik değerinin düşmesine yol açan bazı olayları da küçük travmalar olarak sınıflandırmaktadır. “Küçük travma” denmesinin nedeni fiziksel travmalara göre daha az zedeleyici olmasından değil, başı sonu belli olan bir olay şeklinde hatırlanmamasından kaynaklanmaktadır. Özellikle aile içi ya da iş yeri gibi uzun süre vakit geçirdiğimiz ortamlarda oluşan zorlayıcı deneyimler bir süre sonra travma etkisi yaratabilir. Kişi seçeneklerinin olduğunu unutabilir, kendi değerini iş yerinde veya aile ortamında görüldüğü gibi algılamaya başlar ve o ortama uyum sağlamak için bazen kendi zararına olan tutumlar geliştirebilir. Benimsenen bu tutumlar o durumla baş etmeye yardımcı olabilir ancak başka alanlarda bir bedel ödenmesine yol açabilirler. Bu nedenle süreğen küçük çaplı travmalar da fiziksel travmalar kadar önemsenmelidir.”

Travmatik Deneyimlerden Biri Olan Yas Sürecini Şu Şekilde Sıralarsak;

• Şok – İnkar Evresi
• Öfke Evresi
• Pazarlık Evresi
• Depresyon Evresi
• Kabullenme Evresi

Travmatik deneyimlerden biri olan yas sürecini yukarıda belirtmiş olduğumuz alt başlıklar üzerinden veriyor olduk fakat her bireyin bu süreçleri aynı sıralama ya da aynı yoğunlukta yaşamayacakları bilgisini de veriyor olmayı kıymetli bulmaktayız

Unutulmamalıdır ki psikolojik travmalar, kalıcı psikolojik hasar ya da intihar gibi ciddi sorunlara da yol açabilmektedir. Bu nedenle psikolojik destek gerektiren durumlarda vakit kaybetmeden bir uzmana muhakkak başvurulmalıdır.

Keyifli Okumalar dileriz.

Kaynaklar;

Madalyon Klinik. “Ruhsal Travmalar”, erişim: 15 Şubat 2025, https://madalyonklinik.com/gundem/ruhsal-travmalar/.

Öne Çıkan Görsel: https://www.irupuyam.rumeli.edu.tr/post/travma

Metin İçi Görsel: https://albistherapy.com/blog/cocukluk-travmasi/