Türk Doktorlarının Yurt Dışına Beyin Göçü: Dalgalanmalar Devam Etmekte

Türkiye’den Almanya’ya göç eden doktorlar, ‘’Hannover buluşmasında’’ bir araya geldi. Buluşmadan kare paylaşan doktorlar, ‘’ Sayımız hızla artıyor’’ notunu düştü. Son dönemlerde yoğun olarak tartışılan doktor ve sağlıkçıların yurt dışına göç etmeleri yeniden gündemde. Yakın zamanda Almanya’ya göç eden doktorların bir araya gelmesi sonrasında özellikle medya ve yayın organlarının ilgisi ile tartışma yeniden alevlendi.  

Bu yazıda, Türkiye’den yurtdışına artarak devam etmekte olan beyin göçünün nedenlerine; istatiksel bağlamda sağlık alanından verilmiş göç verilerine, bu göçlerin hangi ülke veya ülkelere yoğunlukta olduğuna değinecek ve hali hazırda yurtdışına göç etmiş doktorlarla ilgili bazı tartışmalara yer vereceğiz. 

Türkiye’den niçin yurt dışına beyin göçü artarak devam etmekte?

Öncelikle daha kaliteli bir yaşam arayışı beklentisinin hâkim olduğu bir konu ile karşı karşıyayız. Gelişmiş ülkelerde, kaliteli bir hayat beklentisi ile çalışma hayatı arasında doğrudan bir ilişki söz konusudur. Dolayısıyla yapılan bir iş veya emeğin geri dönüşünün geçim sıkıntısı ve/veya ekonomik sıkıntıların artması halini alması mümkün değildir. Burada emeğin düşük maliyetlerle çalıştırılması durumu söz konusudur. Bu da az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerde hayat beklentilerinin değerlendirildiği durumlara paralellik göstermektedir. Oysa doktorların, daha iyi maaşa, ekonomik açısından refaha ulaşabilme ve emeğin göz ardı edilmediği, yapılan işin takdir edildiği, karşılığının da aynı ölçüde alınabildiği koşulların sağlanmasını isteme hakkı aslında ikisinin arasında bir çaba olarak görülmektedir. Başka bir deyişle doktorların gitme nedeni ya da çabaları iyi bir hayat değil herkesin istediği gibi daha iyi bir hayat sürme çabasıdır. 

Üzerinde durulan bir diğer konu ise liyakat sorunudur. Liyakat sorununun sık yaşandığı ‘’ uygun işlerde, yetenekli ve elverişli’’ bireylerin yer alamadığı veya yer alıyor olsa dahi nispeten beklentilerin ve taleplerin karşılanmadığı belirtilmektedir. İş yerlerinde mobbing ve zorlu çalışma koşullarının etkisi altında hırpalandığı yarının göstergesi olarak, sağlıkta şiddet vakalarının artıyor olması da doktorlar için bir diğer itici neden olmaktadır. Doktorların kendi alanlarında araştırma yapma koşullarının gelişmiş ülkelerde daha iyi olduğu gerçeği ise ‘’ beyin göçünün’’ yaşanmasında çekici bir güç ve teşvik edici unsurlar arasında gösterilmektedir.

İstatistiksel verilere göre Türkiye, yurt dışına ne kadar doktoru beyin göçü vermektedir?

Türk İstatistik Kurumu’nun (TUİK) 6 Nisan 2023’te yayımladığı Uluslararası Göç İstatistikleri 2021’e göre 2021 yılında Türkiye’den diğer ülkelere 287 bin 651 kişi göç etti. TÜİK’in açıkladığı verilere bakıldığında yurtdışında en fazla göç edenlerin 20- 29 yaş aralığında olduğu görülüyor. Doktorlar özelinde dış göçe bakıldığında ise, Türk Tabipler Birliği’nin verileri dikkat çekiyor. TTB, 2023 yılının Nisan ayında yaptığı açıklamada ilk 3 ayda yurt dışına çıkmak isteyen doktor sayısının 700 olduğunu bildirdi.

Yurt dışında çalışmak için 2022 yılında Türk Tabipleri Birliği’ne (TTB) ‘’İyi Hal Belgesi’’ için başvuru yapanların sayısı 2 bin 685 olarak açıklanmıştır. Sözcü gazetesine konuşan TTB Genel Sekreteri Prof. Dr. Vedat Bulut, ‘’Yaklaşık 20 Tıp Fakültesi’nin bir yıllık mezunu kadar yurt dışına kaçış var’’ dedi.

TTB, 2022 yılında yurt dışına gitmek için ‘’İyi Hal Belgesi’’ alanların sayısını bin 344’ü uzman, bin 341’i pratisyen olmak üzere toplam 2 bin 685 olarak açıkladı. Alınan belge sayılarının son üç yıldaki dağılımına göre 2020 yılında 931, 2021 yılında bin 405 hekim ‘’İyi Hal Belgesi’’ için başvururken, 2022’ de bu sayı yaklaşık iki katına çıktı. 

TTB verilerine göre geçmiş yıllarda yeni mezun ve pratisyen ağırlıklı başvurular yapılırken, 2022 yılının Şubat ayından itibaren uzman hekim başvurularında yoğun artış görüldü. Uzmanlarda ilk sırayı 85 başvuru ile Radyoloji alırken onu 48 başvuru ile Kadın Hastalıkları, 47 başvuru ile Ruh Sağlığı ve Hastalıkları, 46 başvuru ile Kardiyoloji takip etti. Tüm uzmanlık dallarından gidenlerin içinde öne çıkan başvurular şöyle: Kulak Burun Boğaz 34, Kalp Damar Cerrahisi 13, Tıbbi Patoloji 15 şeklindedir. 

Görsel; Sözcü Gazetesi

Türkiye’den en çok hangi ülkelere beyin göçü verilmektedir? 

Uluslararası Göç Örgütü verilerine göre, Türkiye’nin en fazla göç verdiği ülkeler sırası ile, Almanya, Fransa, Hollanda, Avusturya, ABD’ dir.

Yurtdışına Beyin Göçünde Bulunan Doktorlar ile İlgili Tartışmalar Devam Etmekte!

Bunun beraberinde doktor ve sağlık çalışanlarının, sosyal medya hesaplarında paylaşımları ve beyin gücü tartışmalar da hız kesmeden devam ediyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ‘’Varsın gidiyorlarsa gitsinler’’ söylemi ve ülke dışına göç eden doktorların bazı kesimlerce, ‘’ vatan hainliği olarak nitelendirilmesi, kanaatkâr olmaları ve fedakâr olmaları gerektiği ne olursa olsun kendi ülkelerini terk etmemeleri gerektiği’’ fikri savunurken kimileri de ‘’ doğru olanı yaptıklarını yaşanılan bu durumdan yoğun üzüntü ve utanç duyduklarını ancak göç eden doktorları anladıklarını’’ ifade etmektedir. 

Sağlık çalışanları ile ilgili tartışmaların ve bunun sonucundaki beyin göçünü sadece Türkiye’deki sağlık sistemini değil sosyal yaşamı da etkilemeye devam edeceği görülmektedir bizler de yaşayıp göreceğiz. 

Kaynaklar;

EnSonHaber

Sözcü Gazetesi