ÇOCUKLARI İSTİSMARDAN KORUMAK ADINA AİLELERİN YAPMASI GEREKENLER

Merhabalar sevgili aileler, son dönemlerde duyduğumuz haberler üzücü ve öfkelendirici olmakla beraber çocuklarımız adına bizleri kaygılandırır hale geldi. Elbette hayatta kontrol edemediğimiz durumlar bulunmakta fakat aileler olarak bu süreçte kontrol edebileceğimiz, çocuklarımızı koruyabileceğimiz bazı yapmamız gereken adımlar söz konusu. Sizlerle bunları paylaşıyor olacağım.

Bazı kelimelerin üstünde duruyor olmakta fayda var.

İhmal: Yapılması gereken bir şeyi yapmamaktır.

İstismar: Yapılmaması gereken bir şeyi yapmaktır. Bunlar içerisine; cinsel istismar, fiziksel istismar, duygusal istismar, ekonomik istismar girer. Tabii ki en yıkıcı olan cinsel istismardır.

Bugün cinsel istismar üzerinde duruyor olacağız.

•0-2 yaş aralığı çocuk bakım döneminde olup eğitim döneminde değildir. Bu nokta da aile olarak yapmanız gereken çocukları tehlikelerden korumak ve kollamaktır.

•Fakat 3-10 yaş arası okul öncesi ve ilk okul döneminde kollamak dışında yapmanız gereken 3 temel şey bulunur.

Mahremiyet Eğitimi:

2 yaştan itibaren yavaş yavaş 4 yaştan itibaren tamamen bu eğitimin verilmiş olması gerekir. Mahremiyet anlatılırken “özel” kavramı üzerinden anlatılmalıdır. Çocuklar mahremiyet kavramını anlamayabilir. Anlatılırken özel bölgeler (resim, anlatılarak) tanıtılmalı ve bu bölgelerin özel olduklarını, sadece anne baba (bakım verdiği için) çok gerekli durumlarda anne babanın yanında doktorlar bakabileceği anlatılmalıdır. Bununla beraber korumamız ve başka kişilerin özel bölgelerine saygı duymamız gerektiği aktarılmadılar. (Aralarda tekrar edilmesi gerekir.)

Bu eğitimi verdikten sonra;

•Herkesin ortasında üst değiştirmemelidir.

•Banyo yaptırırken hafif kafa çevrilmeli ve ilk önce diğer bölgelerini yıkamalı ardından çamaşırları çıkarılıp özel bölgeler yıkanmalıdır.

•Dudaktan öpme, popoyu ısırma, genital bölgelerden sevme gibi hareketler yapılmamaktır.

•Aile kendi özelini de çocuğun yanında dikkat etmelidir.

Bu yaklaşımların tersi olduğunda çocuk “bu bir sevgi mi istismar mı?” anlayamaz.

Fakat ailelerin bu hususlara dikkat ediyor ve mahremiyeti anlatıyor olması çocukta “Buralar özel bölgeler, annem babam bile dikkat ediyor.” düşüncesi yaratarak durumun farkına varmasını sağlar.

Şuna dikkat etmemiz gerekir. Tüm beden mahrem değildir. Ayrıca anne baba ve 1. Derece akrabalar (eğer güven söz konusu ise) izin almadan yanaktan öpebilir, sarılabilir. Fazla kaygılı yaklaşmak çocuğu da kaygılandırır.

Diğer yapmanız gerekene geçmeden önce şu bilinmeli ki, 4-5 yaşlarında çocuklar mahrem olanı test etmeye çalışabilir. Bu noktalarda uygun bir dille uyarmak gerekir fakat fazla olduğunda bir uzmandan yardım almanız gerekebilir.

Özgüven:

Bir çocuğun istismarcı yanında kendini koruyabilmesi için özgüvene ihtiyacı vardır. İstismar durumunda çocuk doğru olmadığını bilse bile karşısındakine veya aileye bunu söylemeyebilir, korkabilir. Bunun için özgüvene ihtiyacı vardır.

•Özgüveni artırmak için en temel şart hizmeti, koruyuculuğu, müdahaleyi azaltmaktır. Çocuğun kendi işini kendi yapmasını sağlamak gerekir tabii ki de bu noktada destek önemlidir fakat çocuğun işini sizin yapmamanız gerekir.

•Takdir etmek, becerisinin ilerlemesini sağlamak, destek olmak, sosyal faaliyetlerine katılmasını sağlamak özgüvenini artırır.

•Özgüveni artmış olan çocuk mahremiyetinin istismarı söz konusunda direnir, tepinir, çıkan çatışmayı göze alır ve ilişkilerin bozulmasını, kötü olmayı sırtlar.

•Çocuğum özgüvenli mi diye bakmak için; garson bir şeyler isteyebiliyor mu, ilişki başlatabilir mi, hakkını savunur mu, bakkaldan bir şey alabilir mi gibi durumlara bakabilirsiniz çünkü özgüven sosyal alanda kendini gösterir. Bazen çocuklarımız evde çok özgüvenli olup dışarıda çekingen davranabilir. Bu noktada güçlendirmemiz gereken yine sosyal alandaki özgüvenidir.

Çocuklarla Açık İletişim Kurmak

Mahremiyet eğitimi verdim, sosyal alanda özgüveni güçlendirdim fakat yine de kötü bir şey olduğunda gelip size anlatabileceğini çocuğa aktarmak gerekir.

Çünkü çocuk mahremiyetini koruyamayabilir, yapılanın kötü olduğunu bilse bile istismari durduramayabilir. Tehlike anında vücudumuz savaş, kaç, don tepkisi verir. Çocuklar savaşamaz, kaçamayabilir, donar (hissizleşir) bu noktada bizim vermemiz gereken PAYLAŞ vurgusu olmalıdır çünkü sizin kızacağınız düşünerek sizlerle paylaşmayabilir.

•Önemli olan çocuğun hayır diyebilmesi değil böyle bir durumda paylaşmasıdır kızarak geçmiş hatayı düzeltmek yerine paylaştığı için teşekkür etmek suçlamak yerine çözüm bulmak uygun olacaktır.

Bunu sağlamak için günlük hayatta ki tutumunuz önemlidir, diyelim ki çocuk vazoyu kırdı ve bunu söyledi çok sert bir şekilde tepki veriyor bağırıyorsanız bu tarz istismar durumunda da çocuk size gelip söylemekten çekinebilir. Çocuklara tepki vermek (bağırmak, kızmak) yerine yanıt vererek (Neden oldu, nasıl oldu, neden bunu yaptın) yaklaşmanız gerekir. (Yanıt vermek hiç tepki göstermemek, sınır uygulamamak, her şeye hoşgörülü olmak değildir.)

•Okul öncesi ve ilkokul çağından geçmiş, artık on yaşla beraber ortaokul çağında telefon almış sosyal medyası olan çocuklarımız için bu üç kuraldan daha fazlasını veriyor olmak fayda sağlar. Bunun için 5 alarm noktasını anlatıyor olmak kıymetli olacaktır.

Kişisel Bilgiler

Kişisel bilgilerini vermediği halde birinin biliyor olması durumunda ya da bir kişi kişisel bilgilerini istiyor olması durumunda alarm çalması gerektiğini anlatıyor olmak gerekiyor ve çalındığında sizlerle paylaşması gerektiği çocuğa aktarılmalıdır.

Özel Bölgeler

Bir kişinin özel bölgelerinin fotoğrafını ya da videosunu istemesi dahilinde yine alarm çalması gerektiğini anlatmak ve çalındığında sizlerle paylaşması gerektiği çocuğa aktarılmalıdır. Özel bölgelerin korunması gerektiği ve kimsenin istememesi gerektiği ve istediğinde göndermemek gerektiği vurgusu yapılmalıdır.

Tehdit

Bir kişi çocuğumuzu tehdit ettiğinde (fotoğraf, video yollamış ya da kişisel bilgilerini vermiş olabilir çocuğumuza KIZMAYIN) “Bunu yayacağım, bunu herkese söyleyeceğim” şeklinde tehdit ettiğinde yine alarm çalınması gerektiğini ve çalındığında sizlerle paylaşması gerektiğini de çocuğa aktarmalısınız.

Şiddet

Herhangi bir şiddet durumunda çocuğun yine alarmların çalınması ve size aktarması gerektiğini anlatmak gerekiyor.

Dokunma Sınırı

Çocuk özel bölgelere mahremiyeti bilebilir fakat ilerleyen yaşlarında birini sevebilir veya sevgilisi olabilir. Bu noktada sevgi mi istismar mı anlamayabilir ve kendi içerisinde bir sınır belirlemesi gerekir. Bu sınırı çocuğumuzla konuşmak gerekmektedir.

“Genç oldun, sevgilin olabilir fakat sevginin bir sınırı vardır bazı noktalarda alarm çalmamız gerekir.”

“Elini tuttu, yanağından öptü, sıra şimdi dudakta, sonra özel bölgelerde, çıplak görmek istedi, bir şeyler yaşamak istedi bu noktalarda senin kırmızı düğmelerin nerede? nerede olmalı?” şeklinde çocuğumuzla net şefkatli bir tutumla konuşmak gerekir. Çocuk kırmızı noktanın alarmın nerede çalacağını bilmelidir böyle bir durumda sınır uygulaması gerektiğini de bilir.

Bunlar sizlere ayıp gelebilir, çocukla konuşurken utanabilirsiniz fakat ayıp değildir. Çocuğun bilmesi gerekir. Çünkü oraya nasıl geldiğini anlamadan ilerleyebilir durumlar. Bu noktada daha öncesinde alarmın ne zaman çalacağını bilmesi için açık ve net bir şekilde yaşına uygun konuşmak gerekir.

Tüm bunların yanında KOŞULSUZ DESTEK SÖZÜ vermek gerekir. “Çocuklarımıza kırmızı noktaları, alarmı bilsen bile bazen alarm çalsa bile her zaman doğru davranmayabilirsin, doğru davranışı nasıl yapacağını bilemeyebilirsin, bunlar olduğunda yine bir gün benimle paylaşmanı istiyorum seni yargılamayacağım, sana kızmayacağım, nasıl çözüme ulaşırız buna bakıyor olacağım” şeklinde arada koşulsuz destek sözünüzü hatırlatıyor olmanız gerekiyor.

Tüm bunların dışında bir insan olarak herhangi bir istismar durumuyla istismarcıları hemen dava etmeniz gerekiyor. İstismar zaman aşımına kalmaz. “Birileri duymasın, konuşulmasın” demek bir noktada suça ortak olmaktır çünkü istismarcı bu davranışına devam ediyor olacaktır. Bu da istismarı başka çocuklarda da deneyeceği anlamına gelir.

İstismar durumunda “Çocuğum etkilenmedi, kimse duymasın.” şeklinde yaklaşıyor olmamanız gerekir çünkü istismar bir kamyon çarpması gibidir. Çocuk etkilenir. Elbette bir çözümü vardır. Fakat istismarcıları dava etmek ilk adımdır, keza konu kapanırsa çocuk sizlere çarpışma izlerini silmediğiniz için düşman olur. Bu noktalarda dikkatli davranmak ve çocuğumuzun yanında olmak oldukça kıymetlidir.

Referans

Mehmet Teber / Pedagojik Bakış Programı