Yemek bizim en önemli fizyolojik ihtiyaçlarımızdan biridir. Enerji alımı, vücut ve zihin sağlığımız açısından oldukça önemlidir. Fakat bazen gerekenden daha fazla yediğimiz hatta yemek yeme isteğimizi, kendimizi durduramadığımız anlar yaşanmaktadır. Bu durum bizi rahatsız etmesine rağmen hala devam ediyor hatta bazen diyete girip güzel bir şekilde devam ederken zamanla yine bu isteğimizi bastıramayıp tekrar tekrar aynı şeyleri yaşamamıza neden oluyor olabilir. Böyle bir durumun nedeni psikolojik açlık olabilir.
Fotoğraf: CNNTÜRK
Bunun için bazı kavramları bilmek ve bazı sorulara cevap vermek gerekmektedir.
İlk olarak açlık kavramına odaklanmak gerekiyor. Açlık, biyolojik ve psikolojik olarak ikiye ayrılmaktadır.
Biyolojik açlık: Gerçekten vücudumuz için lazım olan yemek yeme ihtiyacıdır. Aç olduğumuzda midemiz boş olur, büzülür ve vücudumuz açlık sinyali verir. Bunun sonucunda kan şekeri seviyesi düşer ve mideniz ghrelin adı verilen bir hormon üreterek sizi yemek yemeye teşvik eder.
Psikolojik açlık: Beslenme ihtiyacından kaynaklanmayan açlıktır. Vücudumuzun ihtiyacı olmadığı halde belirli bir duyguyu bastırmak amacıyla gelen istektir. Bu açlık türünde vücudumuzda gerekli olan değil belirli olan yiyecekler tüketilir. (Örneğin: Çikolata, pasta, çerez vb.) Yemek yeme isteğinin kaynağı ise o anda hissettiğimiz can sıkıntısı, özlem, mutsuzluk, üzüntü gibi duyguların yoğunluğunu bastırmak içindir. Çünkü yemek yemek zevk veren bir aktivitedir ve haz duygusu o anda gerçekleşir. Bu nedenle istenmeyen duyguyu bastırarak kişiye anlık iyi hissettirir.
Peki yemek yeme isteğimiz gelince ne yapmamız gerekir?
• Öncelikle bu isteğin hangi açlık olduğunu belirlemek gerekir.
Bunun içinde şu soruları kendimize sorabiliriz:
1.Açlığımın belirtisi nedir?
Uyarı nereden geliyor? Biyolojik açlıkta sinyali mide verir, psikolojik açlıkta ise sinyali beynimiz vermektedir.
2. En son saat kaçta ve ne yedim?
Eğer en son yemek yediğiniz saatin üzerinden 4 saat geçtiyse ya da en son yediğiniz yemek yeterli ise artık acıkma zamanınız gelmiştir, yani bu biyolojik açlıktır.
• Yemek yeme istediğinizin nereden geldiğini anladıktan sonra eğer bunun psikolojik açlık olduğu fark ettiyseniz bu durumda kendinize ne hissettiğinizi, ne düşündüğünüzü sorabilirsiniz. Çünkü belki canınız sıkılıyor ve bu duyguyu bastırmak için mutfağa koşuyor olabilirsiniz. Eğer bastırmak istediğiniz bir duygu var ve hissettiğiniz, düşündüğünüz şeyler olumsuz bir duygunun tetiklediği can sıkıcı duygular ise bu durumda bu hissin geçmesi için neler yapabileceğinizi düşünmekte ve bu hisse odaklanmakta fayda olacaktır.
Dediğimiz gibi yemek yeme isteği anlık haz duygusunu aktifleştirdiği için tercih edilen ve o an için işe yarayan bir durumdur fakat uzun süreli bakıldığında aslında aynı şekilde hissettiğimiz zamanlarda duyguyu bastırarak yemek yememiz bir davranış biçimine dönerek işlevsel olamayan, sorunların kendine değil geçiştirilmesine odaklandığımız hatta bu şekilde davranarak kısır döngüye girdiğimiz bir hale dönüşebilir.
Elbette bunların öncesinde fiziksel bir rahatsızlığımızın olmadığından emin olmak ve denemenize rağmen hala aynı problemleri yaşıyorsak ruh sağlığı çalışanlarından destek almak gerekmektedir.
Yorum gönder